Elektrik karşısında insan hayatı bakımından büyük önem taşıyan topraklama hakkında bilgileri başlık altında sizler için topladık.
Topraklama nedir ?
Elektrik ile çalışan cihazların bir elektrik kaçağı olması durumunda bu elektrik kaçağının toprağa iletilmesi için yapılan işleme topraklama işlemi denir. Bir iletken yardımı ile cihaz gövdesinden toprağa gömülen topraklama elektrodu ile bu güvenlik işlemi sağlanır. Cihaz gövdesinde herhangi bir kaçak olması durumunda, elektrik akımı insan vücudu üzerinden değil, direnci daha düşük olan topraklama hattı üzerinden toprağa aktarılarak çarpılma tehlikesi ortadan kalmış olur.
Topraklama hattının görevini yapması için, cihazın gövdesinden toprağa kadar olan kısımdaki elektriksel direncin fazlasıyla düşük olması gerekir. Topraklama iletkenlerinin yani cihaz ile toprak arasında kullandığımız malzemenin önemli bir direnç oluşturmaz. Bu konuda önemli olan direnç toprağa gömülü olan topraklama iletkeninin, toprağa geçiş dirençidir.
Topraklama insan hayatı için önemli bir noktadır ama bu işlem ülkemiz genelinde çokça önemsenmeyen bir durumdur. Topraklama bu kadar önemli olduğu için kanuni bir zorunluluktur. Bir bina içi elektrik hattını ele alırsak, kullandığımız prizlerde bir faz bir nötr bide topraklama kablosu bulunmak zorundadır. Bazı prizlerde sadece 2 delik bulunur ve bu prizlerde topraklama hattı bağlı değildir. 2 delikli prizleri topraklama hattına uygun yapısı yoktur. Bir diğer priz çeşidi ise iki delikli ve bu deliklerin üzerinde topraklama pimi bulunur. Bu prizler diğer topraklama hattı bulunan prizlerden daha verimlidir. Bu prizlere UPS priz denir. İç yuvası yapısı gereği ile alt ve üst kısımlarında sarı bakır bulunan prizler zamanla bu bakırların içe doğru bükülmesi ile işlevini yitirmiş olur. Bu konuda topraklama pimi bulunan UPS prizler daha verimli ve kullanışlıdır. İnsan sağlığı için kullanılması gereken prizlerden biride bu topraklama pimi bulunan UPS prizlerdir. Malesef ülkemiz de bu durum çok önem göremez.
Topraklama ne işe yarar ?
Topraklama işleminin yapılmasındaki amaç cihazlar üzerindeki kaçak sırasında elektrik akımını toprak içerisine akıtmaktır. Kullanılan topraklama kablosu sayesinde bu akımlar toprağa aktarılır ve cihaz üzerindeki kaçak akım sorunu giderilmiş olur. Topraklama insan hayatı için de büyük önem taşımaktadır. Elektrikli cihazların gövdesinde bulunan elektrik akımı kişiye fazlaca zarar verebilir. Elektrik kaçağının voltajı yüksek olması durumunda hayati tehlike bile yaşanabilir. Topraklama hem kullandığımız elektrikli cihazlar için hemde insan hayatı için çok önemli bir unsur durumundadır.
Topraklama işlemi kablosu rengi nedir ?
Topraklama hattı konusunda en çok merak edilen konulardan biri topraklama kablosunun ne renk olmasıdır. Elektrik kablolarında belirli renkler ile faz nötr ve topraklama kabloları belirlenmiştir. Bu kablolardan elektrik geçen kablo faz kablosudur ve bu kablonun rengi kahverengi, siyah veya gri olabilir. Nötr kablosu ise açık mavi kablodur. Topraklama hattı kablosu ise sarı üzerine yeşil çizgili kablodur. Çoğu elektrik tesisatında renkler bu şekilde belirlenmiştir.
Topraklama kablosu çekilirken nelere dikkat edilmelidir ?
Elektrik kullanımının fazlaca olduğu yerlerde insanlarin hayatını korumak ve elektrikli cihazların zarar görmesini engellemek için topraklama hattı kurulur. Topraklama kablosu çekilirken nelere dikkat edilmedir sorusuna ise; topraklama kablosu bulunana prizden bir kablo çekilerek bu kablonun yerin 1.5 metre derinliğinde bulunan bir bakır çubuğa yada bakır levhaya bağlanması ile topraklama sağlanır. Şayet bakır levha, bakır elektrodu yada bakır çubuk bulunamadıysa, topraklama kablosu yer altına çekilmiş herhangi bir metal parçaya kelepçe yardımı ile tutturularak topraklama hattı tamamlanmış olur ve herhangi bir elektrik kaçağı sırasında önem alınmış olur.
Topraklama nerelerde yapılmalıdır ?
Elektriğin kullanıldığı her ortamda insanların çarpılma ve cihazların korunması için riski en aza indirmek amaçlı topraklama yapılır. Topraklama sadece kablo ile toprağa gömülerek yapılmaz. Elektrik panolarında ki pano kapakların da, elektrik motorları üzerindeki metal kısımlara da topralama kabloları bağlanabilir.
Topraklama çeşitleri nelerdir ?
Koruma topraklaması nedir ?
Elektrikli cihazların gövdelerinde oluşan kaçaklar da, canlıların çarpılmasını önlemek için yapılan topraklama çeşidine koruma topraklaması denir. Elektrikli cihazların metal gövdelerinde kaçak olduğu durumlarda insan vücudunun teması halinde, insana kaçak akımı iletme tehlikesi olan cihazların metal kısımlarına yapılan topraklama çeşididir. Ölçülen toprak direnci 5 ohm altında olmalıdır.
Koruma topraklamasının amacı nedir ?
• Canlıların güvenliğini sağlamak.
• Elektrikli cihazlarda oluşabilecek zararları önlemek.
Koruma topraklaması nerelere yapılır ?
• Elektrik motorlarının saç kısımlarına,
• Motorların metal kısımlarına,
• Yaşadığımız binaların prizlerine,
İşletme topraklaması nedir ?
Elektrik şebeke hattında bulunan, elektrik cihazlarının yada devrelerinin meydana gelebilecek aşırı gerilimlere karşı alınan önlem çeşidine işletme topraklaması denir. İşletme topraklaması, işletmenin istenilen akım değerine göre yapılması gerekir. Bu topraklama çeşidi yapılan bölgede toprak direncinin 2 ohm'un altında olmalıdır.
Fonksiyon topraklaması nedir ?
Bir iletişim tesisinin veya bir işletme elemanının istenilen fonksiyonu yerine getirebilmesi amacıyla yapılan topraklamadır. Yıldırımdan korumak için yapılır. Zayıf akım aletleri ve raylı sistemlerin topraklaması fonksiyon topraklamasına örnek olarak verilebilir.
Topraklama direnci nedir ? Toprak direnci nasıl ölçülür ?
Topraklama direnci yani toprak direnci toprağın elektrik akımını geçirdiği sırada gösterdiği tepkiye denir. Toprak direnci ölçümü toprak megeri kullanılarak yapılmalıdır. Toprak bakır gibi normal iletkenlere göre daha zayıf bir iletkendir. Akım için alan yeterli büyüklükte olduğu zaman, toprak direnci düşük olup iyi bir iletken haline gelir. Bu durumda sistem iletkenleri ve toprak arasında bir direnç mevcuttur. Dolayısı ile tesis kurulmadan önce bu ölçümler yapılır ve gerekli hesaplamalar yapıldıktan sonra tesisat kurulumu gerçekleştirilir.
Toprağın özdirenci (Özgül Direnç) 1 m3 toprağın direncidir. Değeri toprağın yapısı ve içindeki su oranına göre değişir. Bir elektrodun toprağa geçiş direnci, toprağın öz direncine göre değişebilir.
Toprak direncini etkileyen faktörler nelerdir ? H2
Topraklama direnci nasıl ölçülür H2