İçten yanmalı bir motorun düzgün çalışması için ve erken aşınmaların önlenmesi için motorun belli bir ısıya sahip olması lazım.
Ancak çok fazla ısı motorunuza ters etkiye sebep olabilir, motoru tahrip edebilir veya en azından kapsamlı ve pahalı hasarlara yol açabilir. Bu yüzden motorun ısısını optimum seviyelerde tutma sorumluluğu aracın soğutma sistemine ve bileşenlerine düşer, bu sistemin de sorunsuz çalışması için periyodik olarak önleyici bakım gerekmektedir.
Kısaca soğutma sistemi motor ısısını soğutucu suya yada antifirize aktararak, bu sıvının radyatörden geçerek fazla ısının dış ortama verip tekrar motora geri dönmesiyle işlemini sürekli tekrar ederek çalışmasına bu şekilde devam eder. Aslında kulağa çok basit gelen bu olay, aracın bulunduğu ortamda ne kadar sıcak ve soğuk olursa olsun motor sıcaklığını optimum seviyede tutmak için birlikte kusursuz çalışan soğutma sistemi parçalarına bağlıdır.
Bir otomobilin soğutma sisteminin ana bileşenleri şunları içerir:
- Radyatör
- Soğutma sıvısı/Antifriz
- Devirdaim Pompası
- Termostat
- Hortumlar
- Radyatör fanı
Radyatör kısaca bir ısı eşanjörüdür. Aracın ön kısmında bulunur ve içinden geçen soğutucu sıvının ısısını dış ortama aktarır. Yani içinden geçen sıvıyı hava yardımı ile soğutarak sisteme geri gönderir. Günümüzde radyatörlerin çoğu alüminyumdan yapılmıştır, ancak hiç denk gelmediğim plastikten de yapıldığını çoğu bilgilerde görebilirsiniz. Eski araçlardaki radyatörler ise sağlamlığı ve dayanıklılığı nedeniyle çelikten yapılmıştır. Şimdiki araçlarda ise bildiğiniz üzere ağırlık konusunda çok dikkat edildiği için çoğu radyatör alüminyum olarak karşınıza çıkabilir.
Gelelim radyatörün tasarımına. Düz borulara paralel bir şekilde bağlanan ince düz kanatçıklara sahiplerdir ve bu özelliklerin hepsi aracın ön panjurunun arka kısmında duran büyük, petekli, kare veya diktörtgen şeklinde bir yapı oluşturur. Radyatörün dış kısmı soğutma yeteneğini kaybetmemesi için, böcekler, toprak ve taş parçacıklarının çarpmalarından kaynaklanan delikler ve sızıntılar için periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Radyatör hakkında şunuda belirtmek isteriz ki, motorunuz sıcak iken radyatör kapağını kesinlikle açmayın. Sıcak sıvı ve buna bağlı olarak basınç altında olan radyatör ciddi yaralanmalara yol açabilir.
Antifiriz - Soğutucu Sıvı Nedir ?
Antifiriz olarak bilinen ülkemiz de çoğu araçlarda kullanılmayan ama motor soğutması için oldukça yararlı olan bu sıvı, motorun sıcaklığını düzenleyen sıvıdır. Antifiriz soğutma suyunun aşırı soğuklarda bile donmasını önleyen ve motor hasarına neden olan düşük donma noktasını ifade eder.
Soğutma sıvısı genellikle %50 etilen glikol ve %50 su karışımıdır ve motor bloğundaki soğutma kanallarında dolaşır. Aşırı ısı motor bloğundan soğutucu sıvıya geçerek sıvının sıcaklığını yükseltir. Soğutucu sıvı radyatörün bir tarafından girer. Bu sırada radyatör kanatçıklarından geçen soğuk havayla ile sıcak sıvının havayla soğuması gerçekleşir. Soğutucu sıvı radyatörün çıkışından çıkarak işlemin yeniden başladığı motora geri döner.
Aracınız da soğutma suyunun sık sık kontrol edilmesi gerekmektedir. Otomobilinizin ömrünü uzatmak için antifriz bakımı ve yenilenmesi önemlidir. Çünkü zaman içinde bozulan antifriz, işlevlerini yerine getirememeye başlar. Antifriz, yılda bir değiştirilmelidir. Antifriz raf ömrü ise yaklaşık 5 yıldır. Araç soğutma sıvısını ise araçınızın motor kısmında bulunan soğutma sıvısı kabından periyodik olarak kontrol edebilir eksiltme durumunda ekleyebilir ve çok aşırı sıvı eksilmesi yapıyorsa aracınızı en kısa sürede ustanıza gösterebilirsiniz.
Devirdaim Pompası Nedir ?
Devirdaim pompası motorun sıcaklığını düşürmek ve belirli bir derecede sabitlemek için soğutama sistemi içerisinde kullanılan bir parçadır. Devirdaim pompası soğutma sistemi içindeki suyun sürekli dolaşım yapmasını sağlar, bu yüzden adına devirdaim pompası denir.
Devirdaim pompası, bir otomobil motorunun çalışması için stratejik öneme sahiptir. Çünkü soğutucunun motor bloğu, hortumlar ve radyatör içerisinde hareket etmesini sağlar ve en uygun olan çalışma sıcaklığını korur. Krank mili kasnağından bir kayış yardımı ile alınan güç ile çalışır.
Bir otomobilin devirdaim pompası, soğutulmuş suyu otomobilin motoruna ya da motor tarafından ısıtılmış suyu radyatöre göndermek için çark bıçakları ve merkezkaç kuvveti kullanır.
Motor suyu devirdaim pompasının etrafından aktıktan sonra, radyatöre, doğru ilerler. Radyatörün petekleri üzerindeki havanın hareketi ile su soğutulur. Soğuyan su hortumlar yardımı ile radyatörden çıkar ve işlemin başladığı su pompasına geri gider.
https://shop.advanceautoparts.com/r/advice/cars-101/how-a-vehicle-cooling-system-works